Erkan Kiraz's Memoires

Cumartesi, Temmuz 09, 2005

Affan Baba’ya Para Saydık

Affan Baba’ya Para Saydık Sattı Bize Derince’deki Çocukluğumuzu

Hafta sonu planım Derince’deki sokakları dolaşmak. Derince’nin Öyküsü deneme yazımda eksik bilgiler var. Mahalle ve sokak adları. Derince Belediyesi Halkla İlişkiler ve Kültür Müdürlüğü’nden bir Derince Haritası alamadık. Mahalle ve sokak adlarını gidip yerinde belirleyeceğim. Fırsattan yararlanıp daha önceden görüntüleme olanağı bulamadığım yerleri kaydedeceğim. Belediyenin kültür ve halkla ilişkilere verdiği önem ve destek çok yüceydi. Bu konuda çok duyarlılar. İnce ve özenli bir uygulamaları var. Harita satışlarından elde edilen gelir bütçede önemli bir gediği kapatıyor.

Biz Derince sevdalısıyız. Bir beklentimiz yok. Yıllardır sokak sokak dolaştık. Görüntüledik. Yerleşiklerle sohbetler ettik. Destek sağlayanlara teşekkürlerimizi ilettik. Notlar tuttuk. Anılarımızda kalanları, bize anlatılanları ve aktarılanları bir araya getirdik. Osmanlı ve Cumhuriyet Arşivleri’nden yeni bilgiler derledik. Tüm bilgileri harmanladık. Derledik. Naçizane Derince’nin Öyküsü’nü kaleme aldık. Bitmemiş ve tamamlanmamış biçimini İnternet ortamında yayınladık. Bunun için hiçbir özel ve kamu kuruluşundan destek elde etmedik. STK’lardan destek görmedik. Destek görmediğimiz hiç dertlenmedik. Şikayetçi olmadık.

Yaptığım işten özel bir zevk aldım. Hala da severek uğraşıyorum. Beni yetiştiren, havasını soluduğum, büyüyüp geliştiğim beldeme özel bir armağanım olacaktı çabalarımın sonucu. Böyle bir sevdanın karşılığı ve beklentisi olamazdı.

Onca gelip gitmeler, dolaşmalar ve gezinmeler için masraflarımız oldu. Çabalarımızda hep bireysel olanaklarımızı kulandık. Hiç dertlenmedik. Üksünmedik. Derince’ye bir vefa borcumuz var dedik. Çabalarımız ona bireysel hediyemiz olsun dedik. Derince’nin Öyküsü bittiğinde Derince’nin dünden bugüne geçmişini derli toplu bir araya getiren bir ürün ortaya çıkmış olacak. Bu gayretin tamamlanması gerek. Hala bir sürü sokak, geçit, cadde, mahalle ve semt var adları belirlenecek. Resimlenecek. Yerleşikleriyle söyleşiler yapılacak. Anlatacakları ve gösterecekleri belgeler Derince için çok önemli.

Bugün Derince’nin sokaklarını arşınlayacağız ablam Heyecan Kiraz ile. Yataktan kalktığımda saat 07:15’di. Büyük kızım Bengisu dershanesine gidecekti. Ablama Heyecan Kiraz’a telefon ettim. Onu 44 Evler’in önünden alacağım. Yanıma Derince’nin Öyküsü çalışmamın taslağını aldım. Üzerine yeni notlar düşeceğim. Yeni bilgiler eklenecek. Kalem. Kağıt. Sayısal fotoğraf makinem ve kartvizitlerim. Hepsi tamam.

Gün çoktan ağarmış. Ramazan’ın ağır işleyene havasında bir sıradan Cumartesi. Yaşam hafif çekim bir film benzeri. Adeta durdu duracak. Çenesuyu Nihat Erim Caddesi, Çenesuyu Trafik Işıkları ve D-100. İkili yol derince’yi bağrından ikiye bölmüş. Diyarbakır karpuzu misali. Yeni Limanyolu, Eski Limanyolu ve Pirireis İlköğretim Okulu trafik ışıkları var. Üç bağlantıdan da Güney Derince’ye inen yollar abuk sabuk. Plansız. Yaptım oldu türünden. Gideceğiniz yere kaybolmadan giderseniz büyük başarı. Artık iki Derince var. Kuzey Derince ve Güney Derince. Yıldızı parlayan taraf Kuzey. Güney tümden yok olmak üzere. Bir zamanlar Derince’nin kalbi, itici gücü ve her şeyi olan Güney taraf Berlin Duvarı’nın ikiye böldüğü Doğu Berlin gibi. Yerleşiklerinin ama başta esnafının Kuzey’e geçmek istediği bir diyar şimdilerde. Güney Derince’den Kuzey Derince’ye bakanlar Meksika sınırı’ndan ABD topraklarına bakar gibi bakıyorlar.

Ablam Heyecan Kiraz’ı 44 Evler önünden alıyorum. İlkin çocukluğumun ilk derli toplu mahallesi olan bu semti dolaşalım diyorum. Arabayı bir köşeye bırakıyoruz. Burası Hastane Yolu. Süleyman Demirel’in görkemli törenle temelini attığı ve şimdilerde beton yığınları arasında özel mülke dönüşen Verem Savaş Hastanesi’nden alıyor adını. Hiçbir zaman gerçekleşmeyen göstermelik olaylardan birisi yani. Mahallenin ortasındaki sokağın adı Şengül Sokak. Kuzey taraftaki sokağı adı ise Aktop Sokak. Hastane Yolu’dan ilerliyor ve Aktop Sokak’ın doğu ucundan resim çekmeye başlıyorum.

Bak şu ev “Sucu” Ferhat Karaduman’ların eviydi diyor ablam. Kuzey taraftaki dizi konutların ilkinde “Bakkal Kamil”in çalıştırdığı dükkan vardı. Şimdi depremden çıkmış gibi. Harabe yığını. Yanındaki “Köylü” Mustafa Alkan’ın evi ve yanı başında “Pepe” Mustafa Deniz’lerin evi. Güney sıra evlerden Yaşar Kityapçı’ya ait konut aynı biçimiyle duruyor. Bu konutla Yusuf Akbaş’ın köşedeki evi arasında Derince İtfaiyesi yapıları var. Çavdar Caddesi’ne çıkıyoruz. Buradan Denizciler Caddesi’ne. Arabayı uygun yerde bırakıyoruz. Tepeye dek yürüyeceğiz. Köşede “Yörük” Enver Derin’lerin (1) yapı malzemeleri dükkanın olduğu apartmanları var. Dükkana giriyoruz. Selam sabah. Yıllardır görüşmedik. Aynı sıcaklık ve yüz gülerliği. Sağ olsun var olsun.

Bir zamanlar “Tatarlar”dan “Koyuncu” Rasim Koyunlu’nun (2) sayasının bulunduğu yer şimdi düz bir alan. Kuzey tarafında dik bir sokak var. Şimdilerdeki adı Gelincik Sokak. Bu sokağın iki tarafında dört beş ev vardı. Önünde bir kavak ağacının olduğu iki katlı ev, YörükLer”den “Yoğurtçu” Saim Erdemir’lerin evi (3). “Tatarlar”dan “Çöpçü” Süleyman X’lerin (4) evi ve tepedeki “Tatarlar”dan “Atarabacı” Emrullah Dizbay’ların evi. İki katlı. Briketten. İki tek göz oda misali. İki katlı konut ve önünde “Anıtsal Ağaç”a dönüşmüş olan Kavak Ağacı. Öylece duruyorlar. İki sevdalı gibi. Nice yıllara, değişimlere direnmişler. Şimdi biz 5-6 yaşlarındayız. Ablam sen trafik kazası geçirdiğinde en yakın ev olan “Yoğurtçu Tatar” Saim’lerin evine getirmişti annem beni diyor. Üzerimizde çok hakkı olmuştu rahmetli annelerinin. Annem sürekli cefalı kalmıştı onlara diye anılarını bugüne aktarıyor.

Yürüyoruz. Ablam Şennur’u “Kürt Sait” adlı birisiyle evlendirmişlerdi. Meğer adam evliymiş. Sabahattin Dizbay (5) da Arif Yldız öğretmenin kız kardeşiyle evlenmişti diye ekliyor. Gelincik Sokak tepede kıvrılıp devam ediyor. Bir batı tarafta kalan koşut sokağın adı Şahin Sokak. Tam tepede tek katlı bir konutun önünde duran bayanla konuşuyor ablam. Verem Savaş Hastanesi’ni soruyor. O da anımsıyor temel kalıntılarını. Bize göstermeye çalışıyor hangi apartmanların altında kaldığını. Bayan Hendekli. Yıllar önce Sarısakal’lardan aldık arsayı diyor. Bir ev yaptırdık.Tapusu yok. Meğer arsa mücavir alanmış. Hala tapusuz. Burada bir çok evin durumu aynı diyor.

Bir sonraki yer Pirireis İlkokulu kuzeyindeki ara sokak. Bu alanı dolaşacağız. Arabayı ara sokağa bırakıyoruz. İlerliyoruz. Ablam anımsadıklarını sıralıyor. Şimdi koskoca bir apartmanın yükseldiği yer “Yörük” Mehmet Konur’a aitti (6). Bir kızı vardı Hatice diyor. Gezdiğimiz yer Serdar Sokak. Pirireis İlkokulu bahçesine giriyoruz. Sabancı Ortakları ve Çalışanları İlköğretim Okulu ve Pirireis İlköğretim Okulu aynı alanda. Doğusunda Derince Lisesi ve Yeşil Cami var. Derince Lisesi 1972’de yapıldı. İlkin Derince Ortaokulu’ydu. Sonradan lise ve ortaokul bir arada oldu. Bahçede çocuklara rastlıyoruz. Ablam konuşuyor onlarla. Ben de resimlerini çekiyorum.

Şimdi Turan Sokak’tayız. Batı köşedeki ev Mehmet Ali Gökçe’nin evi. Arkasındaki ev ise “Çankırılı” Arif Seyrek’e ait. Doğu köşede ise “Foto” Osman Sivri ve arkasında da “Tüpçü” Hamdi Alkan’a ait evler vardı. Karşıda Derince Lisesi ve Çenedere ile lise bahçesi arasında sıkıştırılmış olan Yeşil Cami. Lise bahçesini de dolaşıyorum. Resim çekiyorum. Kuzey tarafta kalan ara sokağın adını bulmak için sokağı tarıyorum. Ne bir tabela nede duvarlarda bir yazı. Çoğu sokak adları dubarlara yağlı boya ile yazılmış. Her taraf pislik. Çer çöp. Arada derede birkaç ağaç kalıntısı var yeşillik olarak. Derince uçtan uca betonlaşmış. Dereler çöplük. Sanki doğal çöp ve pislik dökme alanları.

AB üyesi olacağız. Çok istekliyiz. Her şeyimiz o denli güzel, hoş ve düzenli ki Batılılara Muasır Medeniye Seviyesi’ni (Çağdaş Uygarlık Düzeyi) biz öğreteceğiz. Onların bildiği bir şey yok. Balkonlardan birisinden “Doğalgaz mı yazıyorsunuz” (!) diye sesleniyor ardımdan. Anlaşılan doğalgazcılar uzun süredir kaydetmemişler sokak içindeki konutların tüketimlerini.

Arabayı belediye yapısına yakın park ediyoruz. Merkez Camisi’nin batı tarafındaki sokakta Burhan Günaydın’ın (7) matbaasında İsmet Tuna (8) var. Anne tarafından hısmımız. Bir süre onlarla muhabbet ediyoruz.Bir adet Derince Gazetesi bırakıyorum. İsmet Tuna amca bize çok bilgi aktarıyor. Romanya Göçü, Tatarlar ve Derince’nin ilk zamanlarına dair.

Derince Express Gazetesi’ne uğruyoruz. Haftalık tanıtım nüshalarını alıp çıkıyoruz. Arabamızı Dernek Sokak’a bırakıyoruz. Çocukluğumuzda annemin annesine gidiş zamanlarımızı anımsıyor. Belirgin. Berrak. Ama adlar ve olaylar biraz buğulu. Sisler altında. Aralarda kalmış ve yıkılma aşamasındaki eski Muhacir İskan Haneleri’nden bir kaçı var. Önlerinde ulu akasya ağaçları.

X Caddesi’ndeyiz (Kaynak Yolu). Buradan Bedriye Çavdar’ın kayınpederi İdris Çavdar’ın oturduğu evi ve bahçesini anımsıyoruz. Aradan Cımbızderesi kıyısına geçiyoruz. Bahçenin arkalarında ayva ve elma ağaçları var. Aralarda ulu ağaçlar. Bir şekilde kalmış. Annemin babası Halil Ortaç’ların vaktiyle arsası. Güney tarafındaki arsaya bir kooperatifin konutları dikilmiş. Çocukluğumuzun kiraz bahçesindeki dere kenarı ağaçlardan bazıları kalmış. Arsa belediye tarafından X Parkı’na döndürülmüş. Kaynak neredeydi diyor ablam. Buralar tümden değişmiş. Değişmeyen kiraz bahçesinin köşesine yapılan yığma tuğladan pejmürde üç katlı konut. Yanına bir manav barakası kondurulmuş. İki genç meyve satıyor.

Ablam Osman Uzuner (9) şu köşedeki tek katlı bir evde otururdu. Kardeşinin eşi “Gogo Ayşe”lerin (10) iki katlı evi de yolun tam karşısındaydı diyor. Zeki ve Ziya vardı. Bir de ablaları olmalıydı diye ekliyor. Uzuner Sokak’tan yukarıya çıkacağız. Neredeyse çocukluğumuzun tel kenarı şeftali ağaçlarına uzanacağız. Dernek Sokak’a geri dönüyoruz. Buradan X Sokağı’na. Sokaktan adeta annemin annesinin Huriş Ortaç’ın bahçesine gireceğiz. Şu ev kimindi! Batı köşede ki ev Osman Öklü’nün (11) değil miydi diyor! Köşede Mehmet Meriçli’nin (12) evi. Aynısıyla duruyor. Karşısında ise Elektrik Trafosu. Hani gürül gürül akan çenesuyu oluğu diyor.

Hafız Hasan Yılmaz Caddesi’nden camiye doğru iniyoruz. Tatarların evlerini, Çankırılıları hep anımsıyor. Ama anılar silik. X Sokağı’ndan dönüp arabanın yanına gidiyoruz. Arabaya biniyor ve Hafız Hasan Yılmaz Caddesi’nden yukarı çıkıp Eski Mezarlık’ın batı tarafındaki kapısının önünden ara sokaklara giriyoruz. Döne dolaşa Engin Caddesi’nin tepedeki düzlüğüne erişiyoruz. Cadde üzerinde dört beş Çitlembik Ağacı var. Ulu ağaçlar. Korunmuşlar.

Arabayı ağaçların altında bıraktık. Yürüyeceğiz. Köşedeki “Işıkılı Ev”i inceleyeceğiz. Ev Engin Caddesi’nin Çınarlı Sokak ile birleştiği yerin kuzey-doğu köşesinde. Sokak köşesindeki bakkal dükkanı duruyor. Ev aynı biçimde duruyor aslında. Renkli camlarıyla. Bir ışıkları yok. Yanmıyorlar artık. Çevremizi meraklı çocuklar sarıyor. Evin İstanbul’da oturan Ayten Teyze’ye ait olduğunu söylüyorlar. Engin caddesi Derince’nin en nadide ve güzel, manzarası en çekici olan yeri aslında. Evimizin hep bu tepede olmasını isterdim çocukluğumda. Resimler çekiyoruz. Bakınıyoruz. Çınarlı Sokak’ın caddeye kesiştiği doğu-güney tarafındaki yer hala boş. İçinde meyve ağaçları var. Bazı ağaçlar doğal çit oluşturmuş bahçeye.

Gezintimiz sonlandıracağız. Şimdi Metin Sandalcı’nın (13) dükkanını bulmamız lazım. Buluyoruz. Denizciler Caddesi’nde. Eski Cumhuriyet İlkokulu’nun hemen doğu tarafında. Bizi görünce seviniyor. Yanında birisi var. Yüzü tanıdık. “Şişko Mustafa”nın oğlu Haşim (14). Cadde üzerine bir dükkan açmış. Perdelik malzemeleri satıyor. Dükkanda kızı oturuyordu. Tekrar görüşmek üzere ayrılıyoruz. Affan Baba’ya para saydık sattı bize Derince’deki çocukluğumuzu. Bir varmış bir yokmuş. Geçmiş zamanları isteyince nasıl da yakaladık. Ben mutlu ablam heyecanlı. Zaten Heyecan Kiraz.

Açıklamalar & Dipnotlar
(1). Enver Derin; Derinoğlu Ticaret: Sırrıpaşa Mah. Denizciler Cad. No: 206, Tel: 0262-239 76 90, Derince-İzmit.
(2). Rasim Koyunlu; [Eşi; Müzeyyen, çocukları; Halime, Seyyare & Osman] Süpürgecilik yapardı. Denizciler Cad. Çenedere Cad.-Dut Sk aarsı, kuzey. Derince-İzmit.
(3). Saim Erdemir; [Babası; Mustafa, annesi; Zeliha, kardeşleri; Remzi & Cengiz]. “Tatarlar”dan. “Yoğurtçu Saim” . Gelincik Sokak. İbnisina Mah. Derince-İzmit.
(4). Süleyman Uçar: [Eşi; X, çocukları; İsmail]. “Tatarlar”dan. “Çöpçü Süleyman”. Gelincik Sokak, İbnisina Mah. Derince-İzmit.
(5). Sabahattin Dizbay; [Babası; Emrullah, annesi; Hafize, kardeşleri; Nurdoğan, Hilmiye () & Şennur (), eşi; X, çocukları; X, X]. “Tatarlar”dan. Gelincik Sokak, kuzey tepesi. İbnisina Mah. Derince-İzmit.
(6). Mehmet Konur; [Eşi; Teslime, çocukları; Hatice]. “Yörükler”den. “Yoğurtçu Mehmet”. Pirireis İlkokulu akrşısı. Derince-İzmit.
(7). Burhan Günaydın; [Babası; Bağış, annesi; Revide, kardeşleri; Turan, X,. eşi; X, çocukları; X, X, ]. “Tatarlar”dan. “Berber Turan” Günaydın’ın kardeşi. Matbaacı. DMO matbaasında çalışıyordu. Derince-İzmit.
(8).İsmet Tuna: [Romanya, Tutrakan kazası, Ahmatlar Köyü. 1934 Romanya Göçmeni] [Babası; Akif, annesi; Fatma, kardeşleri; Seyyare (hiç evlenmemiş), Recep (Ölmüş), Sabri, Saime, eşi; Gülseren, çocukları; Recep (öldü), Gülay & Tuncay]. [Bilgi Sabri Tuna; 06.11.04]
(9). Osman Uzuner; [Babası; Şaban, annesi; Asiye, kardeşleri; Kazım (ilk eşi; Gogo Ayşe), Azime (Yusuf), Remziye (Ortaç) & Mehmet, Eşi; Melek, çocukları; Nuran (), Nurcan (), Halide () & X]. Eski Kaynak’ın hemen doğu tarafında tek katlı bir evde oturudu. Derince-İzmit. [Söyleşi; Heyecan Kiraz, 06.11.04].
(10). Ayşe Uzuner; [Eşi; Kazım, çocukları; Zeki, Zekiye & Ziya] [“Gogo Ayşe”. Şaban Uzuner’in gelini]. Derince-İzmit. [Söyleşi; Heyecan Kiraz, 06.11.04]
(11). Osman Öklü; [Eşi; Zeynep, çocukları; Rasim, Müberra (), Ümmühan () & Turan]. Elektrik Trafosu doğu-kuzey köşe, X Sokağı batı-kuzey köşe. Halil-Huriye Orataş’ların batı köşe komşuları. Derince-İzmit. [Söyleşi; Sabri Tuna, 06.11.04].
(12). Mehmet Meriçli; [Romanya, Tutrakan kazası, Ahmatlar Köyü. 1934 Romanya Göçmeni] [Eşi; Nezihe, çocukları; Semiha, Meliha, Necdet & Necdet]. Eski Çarşı’da ayakkabıcı. Elektrik Trafosu doğu köşe, Derince-İzmit. [Söyeleşi; Sabri Tuna, 06.11.04].
(13). Metin Sandalcı; [Babası; Muzaffer, annesi; Zeyhan Neriman, kardeşleri; Nevin (Küçükbadan), Mehmet, Nilüfer Esin (Yıldız), eşi; Ayşegül (Yılmaz), çocukları; Murat, Enfal]. Ev Adresi; Derince- İzmit. İş Adresi; Sandalcı Kuyumculuk; Denizciler Cad. No: 70/C, Derince-İzmit. Tel:262-229 46 74. GSM: 532-671 64 77, Email:
metinsandalci@tnn.net URL: http://msandalcisitemynet.com/1/. [Email Bilgilendirmesi; Mehmet Sandalcı, 11.02.04].
(14). Haşim Çitoğlu; Çitoğlu Ev Tekstil. Denizciler Cad. No: 70, Tel: 0262-223 16 47, GSM:0542-552 62 68. Derince-İzmit.


Erkan Kiraz, 06.11.2004 Cumartesi, Şirintepe-İzmit, erkankiraz@yahoo.com, erkankiraz@superposta.com

http://www.gezinotlari.net/ky_asp
http://community.webshots.com/user/erkankiraz
den başlayıp ardışık alarak devam edip
http://community.webshots.com/user/erkankiraz30
‘e kadar
http://www.mydalyan.com/erkankiraz
http://www.virtualtourist.com/erkankiraz
http://groups.yahoo.com/group/bilgisayarveinternetguvenlik
http://www.trainweb.org/demiryolu/
site: Jean-Patrick Charrey, contributions & translation into Turkish by Erkan Kiraz


© Copyright Hakkı Erkan Kiraz’a Aittir. Tüm Hakları Saklıdır.
Bu yazı ancak kaleme alanın izni alınarak tekrar yayınlanabilir yada dağıtılabilir.
© Copyrighted to Erkan Kiraz. All Rights Reserved.
This study may be re-copied or re-distributed only with prior consent of its Author.
Written & Edited By Erkan Kiraz
erkankiraz@yahoo.com on 06/11/04.

0 Comments:

Yorum Gönder

<< Home